Δυό Χιλιάδες χρόνια και κάτι (Μετα-ποίηση Κώστα Αραβανή)

Σε πορείες παράλληλες

 οι σκιές συγκρούονται 

σύριζα βλεμμάτων χαμηλομένων.

 Να ξέρεις, 

σε συντρέχω διαβάτη ανήσυχε 

γιατί εσύ είμαι εγώ, 

να ξέρεις, 

περήφανος στέκω για σένα 

γιατί η φλόγα εσώτερή σου είναι εκεί  

σιγοκαίγοντας 

ώστε σαν Προμηθέας

  μεταμοντέρνος να την ταΐζεις 

σε καλώδια και κύματα.

 Όμορφος είσαι 

κι αυτό το πνιχτό χαμόγελο 

είν’ η πηγή αιώνια, 

αυτό θα σώσεις 

σαν αλυσοδεμένος απά στον Καύκασο 

εκεί που κατατρώγονται τα σωθικά

  Όμορφοι είμαστε 

έστω καταμεσής σε δεσμά λερναίες ύδρες 

γνωρίζοντας πως έτσι σου τάχτηκε 

απ' το χρόνο που θα παίρνεις κεφάλια δέκα 

     κι άλλα τόσα θα σε δοκιμάζουν από τα μέσα.      

"Ημερολόγιο λιποταξίας" (75) - Εκκλησιές χτισμένες στη βάση βραχωδών φαλλών!

Η Καππαδοκία είναι απ’ τα λίγα μέρη της Τουρκίας που δε βρέχονται από θάλασσα.

Εκείνο όμως που της δίνει τη μεγάλη παγκόσμια πρωτοτυπία είναι οι περιβόητοι γεωλογικοί της σχηματισμοί.

Πριν από εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια στην περιοχή αυτή συγκρούστηκε η βαρύτερη αραβική πλάκα με την ελαφρύτερη της Ανατολής. 

Το αποτέλεσμα ήταν να προκληθούν φοβεροί σεισμοί και να δημιουργηθεί η μεγαλύτερη αλυσίδα ηφαιστείων. Βλέπουμε σήμερα τους καρτήρες τους στη πάντα χιονισμένη οροσειρά Ερτζιγές, 20 περίπου χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Καισάρειας.

Σήμερα τα ηφαίστεια αυτά είναι ανενεργά, αλλά τότε, με τις εκρήξεις τους, σκέπασαν την περιοχή με στάχτη ύψους τουλάχιστον 100 μέτρων, που στη συνέχεια στερεοποιήθηκε και δημιουργήθηκε ένα είδος πωρόλιθου που ονομάζεται τόφφος.

Το πορώδες αυτό πέτρωμα άρχισε σταδιακά να διαβρώνεται απ’ τους ανέμους, τις βροχές, τους πάγους και τις απότομες μεταβολές τις θερμοκρασίας. Έτσι, η μορφή των πέτρινων όγκων είναι συνεχώς υπό διαμόρφωση με τάση οριστικής εξαφάνισής τους...

Στην Κοιλάδα των Κοράμων δεσπόζουν οι βραχώδεις κώνοι που δημιουργούν ένα τοπίο απόκοσμο. Οι παλιότεροι νόμιζαν πως εκεί κατοικούν νεράιδες γι’ αυτό και τις ονόμαζαν "νεραϊδοπυραμίδες"!

Σ’ αυτό το πολύμορφο και "ζωντανό" τοπίο επέλεξαν οι παλιοί κάτοικοι της Καππαδοκίας να λαξεύσουν τόπους κατοικίας, αποθήκευσης προϊόντων, σταύλους αλλά και χώρους λατρείας. Όχι μόνο υπέργειους αλλά και υπόγειους. Βλέπει κανείς κάτω απ’ το έδαφος ολόκληρες "υπόγειες πόλεις". 

Με επάλληλα συμπλέγματα αιθουσών, πηγαδιών, αεραγωγών, αμυντικών συστημάτων. Η μεγαλύτερη και γνωστότερη απ’ τις "υπόγειες πόλεις" είναι το Ντερίνκουγιου, που διαθέτει οκτώ επίπεδα σε βάθος 60 μέτρων! 

Τέτοιες υπόσκαφες κατοικίες, σε πολύ μικρότερη βέβαια έκταση, βλέπεις ακόμα και σήμερα στη Σαντορίνη. 

Φαντάζομαι πως η τεχνική λάξευσης είναι πάνω-κάτω ίδια. Η διαδικασία εκσκαφής, λόγω του μαλακού πετρώματος, είναι εύκολη, γρήγορη και σχετικά φτηνή. Δε χρειάζονται ειδικά μηχανήματα και αρκεί μικρή ποσότητα ξυλείας για να στηθεί η σκαλωσιά. 

Οι λιθοξόοι που τις κατασκεύασαν δεν δεσμεύονταν από κανόνες στατικής. 

Οι κολόνες που έφτιαχναν είχαν καθαρά διακοσμητικό χαρακτήρα. Γι’ αυτό βλέπεις συχνά σε "σκαμμένες" εκκλησίες να έχουν σπάσει οι κολόνες αλλά το υπόλοιπο οικοδόμημα παραμένει όρθιο.

Θεέ μου σχώρα με, αλλά εμένα άλλο πράγμα μου έκανε εντύπωση. 

Αυτοί οι όρθιοι πορώδεις βράχοι μοιάζουν καταπληκτικά με το αντρικό όργανο. Και στη βάση τους, στο σημείο που θεωρητικά θα βρισκόντουσαν οι "όρχεις", βλέπεις να έχουν λαξέψει εκκλησούλες!

Μα καλά, εκείνοι οι άνθρωποι δεν είχαν καθόλου φαντασία;

Ένας μούτσος απ’ το Καρπενήσι! (Z’ - Έϊ καπετάνιε, θες ένα ναύτη ακόμα;)

Οι εφοπλιστάδες είναι μεγάλα καθίκια! Γνωστό αυτό.

Τα ταξίδια με μεγάλο ρίσκο έχουν και τα μεγάλα κέρδη. Αλλά οι κοιλαράδες στο Λονδίνο και στον Περαία δεν είναι διατεθειμένοι να ρίξουν στη φωτιά τα καλά τους βαπόρια. Και στέλνουν τα σαπάκια τους. Κι έλα εσύ ρε μούτσο κακομοίρη να βγάλεις το φίδι απ’ την τρύπα...

Μόλις είδα το βαπόρι έχασα τη μιλιά μου. Ένα μάτσο ασυντήρητες και σκουριασμένες λαμαρίνες. 

Μα καλά, μπορούν να ζήσουν άνθρωποι εκεί μέσα; Είναι δυνατόν ν’ αντέξει τούτο το πράμα τη μανία των τροπικών καταιγίδων στα ποτάμια και στις ζούγκλες του Μπαγκλαντές και της Ραγκούν; Μπορεί να πιάσει με ασφάλεια τα "καταραμένα λιμάνια" που δε φαίνονται ούτε στους στρατιωτικούς χάρτες;

Μόλις πάτησα το πρώτο σκαλί της ανεμόσκαλας αναρωτήθηκα: "Πού πάω; Στην κόλαση;"...

Ήξερα τι με περιμένει: ζέστη, βρόμα, αναθυμιάσεις μαζούτ και καμένου μηχανόλαδου, κουνούπια, αρρώστιες! Στην ατέλειωτη θολούρα παραμονεύει παντού η δυσεντερία, ο κίτρινος πυρετός, η μαλάρια, η χολέρα... 

Τις λίγες ώρες της ξεκούρασης ένα ποτό, ένα βιβλίο, λίγο τάβλι σπρώχνουν με το ζόρι το λεπτοδείχτη. Μυστικά κι εξομολογήσεις βγαίνουν σα φαντάσματα. Ελάχιστα πράγματα αντέχεις να κρατήσεις μόνο για τον εαυτό σου. 

Οι κουβέντες από αλλού ξεκινάνε μα πάντα στις γυναίκες καταλήγουν. Η γυναίκα είναι βάσανο. Μα και χώρια της πάλι σκλάβος είσαι.  Οι κοπελιές πριν το γάμο δεν ψάχνουν τίποτα. Μόνο για έναν γαμπρό. Μόλις τον βρουν θέλουν τα πάντα: σπίτι παιδιά, άνετη ζωή, κι ό,τι στερήθηκαν στο σπίτι του πατέρα τους. 

Σ’ όλα τα μήκη και πλάτη της γης η ίδια νοοτροπία...

Στα ποτάμια του Μπαγκλαντές μ’ ένα πακέτο τσιγάρα ή μ’ ένα σαπούνι, παίρνεις απ’ τους ιθαγενείς παπαγάλους, μαϊμούδες, πολύχρωμα τροπικά πουλιά, δέρματα βόα... 

Τις μαϊμούδες τις αποφεύγαμε. Οι άτιμες κατουράνε στα σεντόνια σου! 

Γι’ αυτό γεμίσαμε παπαγάλους. Σε μια βδομάδα δεν άκουγες άλλες λέξεις στο βαπόρι απ’ το "μαλάκα" και "πούστη" με τις χαρακτηριστικές τσιριχτές φωνούλες τους...

Πώς έζησα τις ακροαριστερές σέχτες (Α’ - Με τραβάν όπως τη μύγα το σκατό!)

Οι απαρχές της εξωκοινοβουλευτικής μας Αριστεράς, όπως την ξέρουμε σήμερα, πρέπει να αναζητηθούν εκεί γύρω στα τέλη του 1972. 

Η Χούντα αρχίζει να παίρνει την κάτω βόλτα, η οικονομία βουλιάζει, οι αστοί γυρνούν την πλάτη τους στο καθεστώς, οι χουντικοί αναζητούν έξοδο αξιοπρεπούς διαφυγής, οι φοιτητές αρχίζουν πιο μαζικά να οργανώνονται σε συνωμοτικές ομάδες, κι εγώ δεν είμαι ούτε πέντε ετών! 

Τα γεγονότα του Πολυτεχνείου ήταν ο "ελληνικός Μάης του ’68". Ίδια πάνω-κάτω συνθήματα, διαρκείς συνελεύσεις των φοιτητών, ακροατήρια εναλλασσόμενα, αιτήματα ουτοπικά αλλά και συντηρητικά, έξυπνες μορφές στρατολόγησης.

Οι πρωτεργάτες είχαν σπουδάσει στο Παρίσι, αλλά δεν έλλειπαν κι οι επαναστάτες εγχώριας παραγωγής, κυρίως από διασπάσεις της ΚΝΕ. Οι τελευταίοι θύμιζαν κάπως χοντροκομμένους επαρχιώτες, αλλά είχαν κι αυτοί τη χάρη τους.

Η επίσημη ΚΝΕ επέλεγε σταθερά βήματα, τη συνέχεια του κράτους, τη σταδιακή και ώριμη διαδικασία ανατροπής της Χούντας. Πρότεινε συνθήματα περισσότερο συντεχνιακά, φοιτητικά, υλικά. "Ψωμί-παιδεία-ελευθερία". 

Οι Αριστεριστές φώναζαν το "εδώ και τώρα", το "Λαέ-λαέ ή τώρα ή ποτέ", συνθήματα που ακούγονταν κάπως άκαιρα, έξω απ’ τα πλαίσια του συσχετισμού δυνάμεων. Τουλάχιστον έτσι έλεγαν οι ΚΝίτες...

Εγώ όλους αυτούς δεν τους έζησα από πρώτο χέρι. Αλλά τους έμαθα σταδιακά απ’ το 1979 και μετά. Τότε που πρωτόρθα στην Αθήνα και μπήκα στην ΚΝΕ. Μαθητής στο 1ο Γυμνάσιο Βύρωνα, το επονομαζόμενο και "κόκκινο σχολειό", πίσω απ’ το λόφο της Ανάληψης...

Μικρό παιδάκι ήμουνα, επαρχιωτόπουλο, ψιλοάσχετο, αλλά είχα φιλομάθεια. Με τραβούσε κάθε τι το αριστερό, όπως τη μύγα το σκατό!

Άκουγα βαρύγδουπα ονόματα όπως Μαρξ, Ένγκελς, Μπακούνιν, Κροπότκιν, Λένιν, Τρότσκι, Λούξεμπουργκ, Γκεβάρα, κι έμενα με το στόμα ανοιχτό. 

Αλλά αμέσως συνειδητοποίησα πως άβυσσος χώριζε εμάς τους "κλασικούς κομμουνιστές" με τον Αριστερισμό. Ορθολογικός μαρξισμός εναντίον ρομαντικής αναρχίας. 

Εμείς ονειρευόμασταν την επανάσταση με κόμμα και οργάνωση. Εκείνοι θεωρούσαν αδιανόητη την "επαναστατική οργάνωση". Τουλάχιστον αυτό είχα αντιληφθεί τότε...

Εμείς οι κομμουνιστές ήμασταν πιο σοβαροί κι απ’ τη σοβαρότητα. Η αλήθεια ήταν όλη δικιά μας. Κι η επανάσταση αποκλειστικά δική μας υπόθεση. Όλοι οι άλλοι ήταν ρεβιζιόνια του κερατά!

Από τότε πέρασαν τα χρόνια. Έκανα πολλές ιδεολογικο-πολιτικές στάσεις στη ζωή μου. ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ... αλλά... μέσα μου πάντα έτρεφα μια ανεξήγητη συμπάθεια στο αριστερό περιθώριο. Οι αριστερίστικες σέκτες, όση μούρλα κουβαλούσαν τόση γοητεία μου ασκούσαν.

Αλλά ας κάνουμε ένα διαλειμματάκι...

Παντρολόγημα στα Εξάρχεια, μεσημέρι Θεοφανείων...

Αυτή τη γιορτή των Θεοφανίων ποτέ δεν τη χώνεψα! Πάντα μου την έδινε στα νεύρα. Δεν ξέρω γιατί...

Το πρωί που ξύπνησα δεν ήθελα να μιλήσω σε άνθρωπο. Έφτιαξα καφέ σκέτο, διάβασα λίγο Νίτσε, έβαλα στην πλάτη μου το χακί σακίδιο και το ’κοψα ποδαράτο για Εξάρχεια.

Στο δρόμο ήθελα να γίνω πολύ κακός. Να κάνω τους ανθρώπους να υποφέρουν. Πέρασα απ’ τη Μονή Πετράκη, άνοιξα τις κάνουλες με το αγίασμα και τις άφησα να τρέχουν μέχρι ν’ αδειάσει το ντεπόζιτο. 

Λίγο πιο κάτω, στη Μαρασλή, δίπλα στον Ευαγγελισμό, έβαλα τρικλοποδιά σε μια χοντρή γύφτισσα. 

Και στη Δεξαμενή, στην καφετέρια που πριν 100 χρόνια έπινε το ρόφημά του ο Παπαδιαμάντης, άρπαξα απ’ τα χέρια ενός παππού την εφημερίδα του και το ’βαλα στα πόδια...

Έκατσα να πιω καφέ στον πεζόδρομο της Τσαμαδού, στα Εξάρχεια, απέναντι απ’ το Στέκι Μεταναστών.

Στο διπλανό τραπέζι καθόταν μια τύπισσα με το σκύλο της. Σίγουρα, λίγοι άντρες θα μπορούσαν ν’ αντισταθούν στα βυζιά της...

Όσο για τόσο έχω το γνώθι σ’ αυτόν. Δεν είμαι απ’ τους άντρες που μόλις τους βλέπει μια γκόμενα μουσκεύει το καινούργιο της στριγκάκι!

Αλλά, με την πρώτη ματιά που ανταλλάξαμε, ο καθένας μας κατάλαβε για τον άλλον λάθος πράγματα.

Εκείνη με πέρασε για κούκλο και ματσώ! Κουλτουριάρη με υπέροχο κώλο! 

Της εξήγησα πως ο κώλος μου είναι σταφιδιασμένος, αλλά δείχνει τροφαντός επειδή οι κωλότσεπες είναι τίγκα απ’ τα φυλλάδια του καλοκαιρινού δημοψηφίσματος και ... ναι... φοράω το ίδιο παντελόνι απ’ τον Ιούλιο χωρίς να το πλύνω!

Εκείνη μου φάνηκε μια κλασσική γκόμενα κάποιας σέχτας του ΑΝΤΑΡΣΥΑ, από κείνες που βγάζουν δαχτυλίδια καπνού απ’ το μουνί τους.

Ήταν όμως μια απλή απελπισμένη κοπελίτσα που ήθελε επειγόντως να παντρευτεί. 

Η μάνα της την έβλεπε απλώς σαν ένα επιπλέον στόμα που έπρεπε να ταΐσει. Και τη συμβούλευε να βρει επειγόντως έναν πλούσιο άντρα, να του αφοσιωθεί και να παλέψει μια ζωή με νύχια και με δόντια μην τυχόν και τον χάσει!

Η πιτσιρίκα μπήκε κατευθείαν στο ψητό! 

Μου παρέθεσε όλα όσα θα απολαύσω έτσι και τη στεφανωθώ: "Θα σου κάνω κάθε πρωί τσιμπούκι, θα δείχνω πως το απολαμβάνω, το φαΐ θα ’ναι πάντα έτοιμο στην ώρα του, θα είμαι πάντα περιποιημένη, δεν θα με δεις ποτέ με μπικουτί, ο κώλος μου δεν θα μεγαλώσει μόλις κάνω παιδί, και τη μάνα μου θα τη δεις μόνο στο γάμο μας"...

Όταν ήρθε η ώρα να πληρώσει άλλαξε εκατό χρώματα. Προσφέρθηκα να την κεράσω. Διέκρινα στο πρόσωπό της μια διεστραμμένη χαρά που αντλούσε απ’ τη φτώχεια της...

Σκέφτηκα να της βάλω λίγο πιο δύσκολα: "Και πες πως παντρευόμαστε", της λέω, "και σου ρίχνω το πρώτο σκαμπίλι, πώς αντιδράς;". "Ένα σκαμπίλι δεν είναι τίποτα", μου απαντάει. 

"Και πες πως μπαίνεις σπίτι και με βρίσκεις καβάλα σε μια άλλη, τι κάνεις;". "Κλείνω την πόρτα και φεύγω! Κερδίζω χρόνο για να σκεφτώ την επόμενη κίνησή μου. Αλλά κυρίως δεν σε χάνω, δεν σε χαρίζω στην άλλη"...

Προσπάθησα να το παίξω λίγο τρελός. Τους τρελούς όλοι τους φοβούνται. 

Έκανα πως σηκώνομαι να φύγω κάπως αγανακτισμένος. 

Πριν φτάσω στην πλατεία άκουσα τη φωνή της να μου λέει... "δεν πρόκειται να σε ξεκόψω απ’ τους φίλου σου κι έχω σκοπό να παραμείνω εικοσάρα για τα επόμενα τριάντα χρόνια"...

"Ημερολόγιο λιποταξίας" (74) - Ο Χατζή Μπεκτάς αγκαλιά με τον Άι Γιάννη το Ρώσσο!

Στη διαδρομή από Καισάρεια προς Άγκυρα δεν πρέπει να παραλείψω να επισκεφτώ δυο σημαντικά θρησκευτικά προσκυνήματα.

Στο ένα, λίγο πριν το Κίρσεχιρ (τον Μόκισσο της ρωμαϊκής περιόδου), είναι ο τάφος ("τουρμπές") του μεγάλου σεΐχη Χατζή Μπεκτάς που τον 14ο αιώνα ίδρυσε το ονομαστό τάγμα των μπεκτασήδων δερβίσηδων.

Αυτοί οι δερβίσηδες είχαν πνεύμα φιλελεύθερο, ανεκτικό και δύσκολα τους ξεχώριζες απ’ τους χριστιανούς ασκητές.

Όμως ο Κεμάλ έκλεισε τα μουσουλμάνικα μοναστήρια κι οι Μπεκτασήδες δερβίσηδες έψαξαν καταφύγιο στις Ινδίες, στην Αίγυπτο και στην Αλβανία...

Η δεύτερη υποχρεωτική επίσκεψη είναι στους αγιασμένους βράχους της Καππαδοκίας. Ο ταξιδιώτης μαγεύεται απ’ το τοπίο. Λαγκάδια, πλαγιές, πατώματα, φαράγγια και παντού βράχοι κάθε σχήματος και μεγέθους...

Τούτη η μαγεία έχει ηφαιστειακή προέλευση. Κάποτε ήταν ένας ενιαίος χώρος. Αλλά με τις βροχές και τους ανέμους το ηφαιστειογενές έδαφος διαβρώθηκε, καταγκρεμνήστηκε και κατατεμαχήθηκε με αποτέλεσμα αυτή τη φαντασμαγορία που αντικρίζουμε σήμερα.

Ο Χριστιανισμός στην Καππαδοκία διαδόθηκε πολύ γρήγορα. Αναχωρητές απ’ όλη τη Μικρασία άρχισαν να συρρέουν και να καταλαμβάνουν τις αρχαίες εγκαταλελειμμένες κατοικίες και τους άδειους τάφους. Σταδιακά τα μεταμόρφωσαν και έσκαψαν στο μαλακό πέτρωμα πολλές εκκλησιές και μοναστήρια.

Οι αγιογραφίες που σώζονται στους τοίχους είναι χαρακτηριστικά δείγματα λαϊκής τέχνης. Ξεχειλίζουν απ’ το συναίσθημα της ευσέβειας αλλά υστερούν σε τεχνοτροπία.

Στο βάθος μιας λαγκαδιάς, στις πλαγιές των λόφων, σκαρφαλωμένο πάνω σε κατάξερους βράχους είν’ το Προκόπι. Εδώ βρισκόταν ο περίφημος ναός του Ιωάννη του Ρώσσου, που καταστράφηκε μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών.

Οι Προκοπιανοί μετέφεραν στην Ελλάδα το σκήνωμα του Αγίου και το εγκατέστησαν στο Αχμέτ Αγά της Εύβοιας, που το μετονόμασαν σε "Προκόπι"...

Στο κορίτσι του καφέ "Μπίλια" (Πρωτοχρονιά Κωλέτη και Μεσολογγίου γωνία)

Στενάκι εξαρχειώτικο

σταυροδρόμι

(για μένα είν’ αδιέξοδο).

Ξεχασμένα οπωροφόρα

πράσινη αδιαφορία

μωβ εσάρπα

ενέδωσα...

Νυχοπατώντας περνάω

(μην ξυπνήσουν οι φόβοι)

αποχή ονείρων

δάκρυα εσωτερικής αλέσεως

ψυχής φρεσκοστυμμένης

ερινύες εκτρέφω...

Ήρθε η ώρα τ’ απολογισμού:

νευρώσεις ποντοπόρες

αγάπης ελλείμματα

χρέη πλεονάζουν

αγκαλιές απατηλές κάμποσες

έρωτες όχι παράφοροι

θλίψεις κυμαινόμενες...

Σκουντάω το χρόνο στο φέις

επετείους του τίποτα γιορτάζω

απελπιστικά διαθέσιμος

περιφερόμενο παράπονο...

Στο γιακά μου κοκκινάδι

παραπέμπει σ’ εξάρσεις ερωτικές

αγάπες επικουρικές

(ή, μήπως, επικούρειες;).

Φέτος δεν έχει υποσχέσεις

ούτε απατηλά όνειρα

μόνο τύψεις κι ανάσες σφιχτές

(ο έρωτας ψάχνει τα "ρο" του).

Τον Οδυσσέα καμιά δεν τον περιμένει

είναι πλέον γέρος κι άσχημος

κι οι μνηστήρες όλο νιάτα και γραμμώσεις.

Κάθομαι στο άβολο τραπεζάκι

γραφικός...

κεντώντας αγγέλους στραβοβελονιά.