Πέμπτη 2 Οκτωβρίου 2014

Αυτοψυχανάλυση (Δ’) - Ψάχνω δουλειά σε τσίρκο...

Στη ζωή μου πάντα περιτριγυριζόμουν από ανθρώπους που μου 'λεγαν πώς πρέπει να ζω. Τι να κάνω και τι να μην κάνω.
Έπαψα πλέον να συζητάω μαζί τους. Τους λέω μόνο "μάλιστα, είναι μια καλή ιδέα", και μετά κάνω το δικό μου...
Το σύμπαν είναι δημιούργημα της τύχης. Ηθικά αδιάφορο και εξαιρετικά βίαιο. 
Και δυστυχώς διαπίστωσα πως ο έρωτας δεν είναι καθόλου αποτελεσματικό γιατρικό ενάντια στην ωμότητα της ζωής...
Η ζωή είναι ένα τραίνο που σε οδηγεί στον τάφο. Αλλά εσύ έχεις δικαίωμα να διαλέξεις το βαγόνι που θα ταξιδέψεις. Θα μπεις σ' αυτό με τους καταθλιπτικούς ή στο άλλο με τους γλεντζέδες?
Η ζωή μοιάζει με το καζίνο. Κάποιες φορές κερδίζεις, αλλά στην τελική βγαίνεις πάντα χαμένος. Τουλάχιστον κοίτα να το διασκεδάσεις...
Το ξέρω, ζούμε μόνο μια φορά, αλλά φτάνει και περισσεύει αν περνάμε καλά.
Ποτέ δεν μπόρεσα να καταλάβω όσους ασχολούνται με την υστεροφημία τους.
"Τι θα 'θελες να λεν για σένα μετά από 500 χρόνια?", με ρωτάνε.
Πως "κρατιέται μια χαρά για την ηλικία του!", τους απαντάω.
Περνάω ενοχική φάση.
Νιώθω πως φταίω κι ας μην έχω κάνει τίποτα κακό! Μάλλον έχει δίκιο ο παπάς της ενορίας μου που λέει πως όλοι είμαστε ένοχοι ενώπιον του Θεού.
"Πιστεύεις στο Θεό?", με ρώτησε τις προάλλες.
"Όχι, πάτερ μου, αλλά κι αυτό με κάνει να αισθάνομαι πιο ένοχος!"...
Τον τελευταίο καιρό σκέφτομαι να γίνω εγκληματίας.
Νομίζω πως είναι καλή δουλειά. Πληρώνει καλά, τα ωράρια μου ταιριάζουν, θα είμαι ανεξάρτητος και θα γνωρίσω κι ενδιαφέροντες τύπους.
Καμιά ανθρώπινη ή θεία δικαιοσύνη δεν πρόκειται να με σταματήσει. Θα διαπράττω τα πιο αποτρόπαια εγκλήματα και είμαι σίγουρος πως ούτε οι μπάτσοι θα με πιάσουν ούτε ο ουρανός θα πέσει να με πλακώσει.
Κοιτάζομαι στον καθρέφτη.
Μπα! Αδύνατον να σταδιοδρομήσω ως εγκληματίας.
Μάλλον θα πρέπει να ψάξω για δουλειά σε κανένα τσίρκο ως "ο ψηλότερος νάνος του κόσμου"!

Τρίτη 30 Σεπτεμβρίου 2014

"Ημερολόγιο λιποταξίας" (12) - Η φιλοσοφία είναι ένα "παιχνίδι" που στο τέλος θα νικήσουν οι Σοφιστές!

Οι Αβδηρίτες δεν είχαν και πολύ καλή φήμη. Κι ας πρόσφεραν στην ανθρωπότητα σπουδαίους άντρες, όπως ο Δημόκριτος κι ο Πρωταγόρας.
Μιας και θυμηθήκαμε τον Πρωταγόρα, ας πούμε δυο λόγια για τους σοφιστές. 
Η αλήθεια είναι πως δεν έχουμε και πολύ καλή ιδέα γι’ αυτούς. Φρόντισαν να τους συκοφαντήσουν οι πλατωνιστές κι οι χριστιανοί, χέρι-χέρι με την ιδεαλιστική μας παιδεία που λοβοτόμησε γενιές και γενιές νεο-"ελλήνων"...
Βέβαια, οι σοφιστές ήταν λογιών-λογιών και σίγουρα δεν μπορούμε να τους βάλουμε όλους στο ίδιο τσουβάλι.
Ένα όμως είναι σίγουρο: η σοφιστική ήταν γνήσιο τέκνο της αθηναϊκής δημοκρατίας. Γι’ αυτό και δέχθηκε τόσο λυσσαλέα επίθεση απ’ τους αριστοκρατικούς κύκλους του Σωκράτη και του Πλάτωνα. 
Ιδίως ο τελευταίος παραποιεί συνειδητά και γελοιοποιεί τις απόψεις των σοφιστών. Ειρωνεύεται το βαρύγδουπο ύφος και το στόμφο τους, τους παρουσιάζει σαν μανιακούς και κομπλεξικούς.
Με τη συμβολή και της σχολικής παιδείας μας, οι περισσότεροι θεωρούμε τους σοφιστές ως απατεωνίσκους, που κάνουν το άσπρο μαύρο και συσκοτίζουν την αλήθεια για ιδιοτελείς σκοπούς.
Όλ’ αυτά είναι αβάσιμα.
Οι σοφιστές ήταν αγνωστικιστές, απομυθοποίησαν τη θρησκεία, δίδασκαν τον ορθολογισμό και τη σχετικότητα. Γι’ αυτούς δεν υπήρχαν βεβαιότητες και καμιά εγγύηση της αλήθειας. Δεν υπήρχε καν "γνώση". Μόνο "γνώμη"!
Δεν δίδασκαν ούτε το ψεύδος ούτε την εξαπάτηση.
Καλλιεργούσαν τη ρητορική ως μέσο για την επικράτηση της επωφελέστερης για την πολιτεία άποψης. Γνώριζαν πως σε μια πόλη όπως η Αθήνα μια γνώμη για να υπερισχύσει δεν αρκούσε να είναι σωστή και χρήσιμη αλλά έπρεπε να διατυπωθεί με τρόπο δελεαστικό και πειστικό.
Η ηθική των σοφιστών ήταν πραγματιστική και ατομοκεντρική. Δεν θεμελιωνόταν σε υπερφυσικές και μεταφυσικές δοξασίες.
Οι θεωρίες του Σωκράτη και του Πλάτωνα τους φαίνονταν (και ήταν!) γελοίες. Θεμελιώνονταν στα σαθρά θεμέλια της δημιουργικής τους φαντασίας. Άκουγαν "δαιμόνια" να τους μιλούν, πίστευαν σε ψυχές και πνεύματα, φαντασιώνονταν "ιδέες" και κόσμους νοητούς-υπερβατικούς...
Η φράση του Πρωταγόρα "ο άνθρωπος είναι το μέτρο των πραγμάτων" μού φαίνεται αινιγματική και διφορούμενη.
Μπορεί να σημαίνει πως ο άνθρωπος αποφασίζει τι πραγματικά αξίζει και τι όχι. Ποιον δρόμο θ’ ακολουθήσει, μαζί με ποιους και για ποιο σκοπό.
Μπορεί και να σημαίνει πως για τα πάντα κριτήριο είναι ο άνθρωπος. 
Κάθε ζώο έχει τη δική του άποψη για το περιβάλλον του. Αν ρωτήσεις ένα βατράχι "τι είναι σύμπαν;", θα σου απαντήσει "μια λιμνούλα με νούφαρα"!
Μήπως, κατ’ αναλογία, είναι εντελώς υποκειμενικές και άστοχες οι απόψεις των ανθρώπων για το φυσικό και κοινωνικό τους περιβάλλον;

Κυριακή 28 Σεπτεμβρίου 2014

Είναι σκληρή του μούτσου η ζωή - Ναυτικές ιστορίες (Γ’)

Η μυρωδιά του λιμανιού δε μοιάζει με καμιά άλλη.
Δεν είν' η μυρωδιά της θάλασσας, είν' η μυρωδιά του ταξιδιού.
Το λιμάνι κουβαλάει τις μυρωδιές όλης της γης.
Το καράβι μοιάζει λίγο με τη φυλακή και το στρατό. Έξω η ζωή τρέχει. Εκεί μέσα κολλάει. Αναμασάς τα ίδια και τα ίδια. 
Η νύχτα έκανε σα να τον κορόιδευε.
"Η νύχτα είν' σαν τη γυναίκα", σκέφτηκε. "πατάς και δεν ξέρεις που βρίσκεσαι"...
Παντρεύτηκε τη Βιβή ένα μήνα πριν μπαρκάρει. 
Θυμάται ακόμα εκείνο το δειλινό που της έκανε πρόταση γάμου στη Ζέα.
"Αν μου το προτείνεις κι αύριο χωρίς να 'χεις καπνίσει, θα δεχτώ", του 'χε απαντήσει.
Αλλά κείνος το 'χε πάρει απόφαση να νοικοκυρευτεί. Κι ας ήξερε πως θα του λείψουν τα κορίτσια της Τρούμπας με τα φανταχτερά φορέματα, το διαπεραστικό γέλιο, τη μελαγχολία και την αλητεία στο βλέμμα.
Απόψε είχε νυχτερινή βάρδια αλλά ευτυχώς ήρθε να του κάνει παρέα ο Γιάννης. Η γυναίκα του τον είχε κερατώσει και πήρε απόφαση να μην ξαναγυρίσει Ελλάδα. Θα έμενε μόνιμα στη Βραζιλία. Πολλοί το 'χαν κάνει...
Ο Γιάννης ήταν άνθρωπος διαβασμένος και το φιλοσόφησε, κι ας του χε πέσει βαριά η κεραμίδα.
"Κι οι γυναίκες άνθρωποι είναι", έλεγε. "Τις έμαθαν κι αυτές οι μανάδες τους να λένε συνέχεια ψέματα. Να υποκρίνονται. Από μικρούς μας μαθαίνουν πως άβυσσος χωρίζει τα δυο φύλα. Πόσες και πόσες γυναίκες δεν βλέπουν τον άντρα τους σαν εχθρό τους? Πόσες δεν μπούχτισαν απ' το ρόλο της καλής νοικοκυράς και θέλουν έστω και για λίγο να ζήσουν την παιχνιδιάρικη κι ανέμελη ζωή της ερωμένης? Δεν είμαστε μόνο εμείς που θέλουμε επιβεβαίωση κολλητέ. Κι οι γυναίκες ψοφάνε να αισθανθούν ποθητές, πως έχουν ακόμα πέραση, πως μπορούν να σαγηνέψουν τ' αρσενικά. Κι οι γυναίκες γουστάρουν να κοκορεύονται στις φίλες τους για τα ερωτικά τους παραστρατήματα"...
Ο καπετάνιος τους ενημέρωσε πως μια μεγάλη παραγγελία ματαιώθηκε και πως θα γύριζαν στον Περαία ένα μήνα πριν το κανονισμένο.
"Ωραία, θα κάνω έκπληξη στη Βιβή", σκέφτηκε ο μούτσος.
Ο Γιάννης τον φρέναρε. "Φίλε, είναι νόμος! Να ειδοποιείς τη γυναίκα σου όταν γυρίζεις. Γιατί αν την πιάσεις στα τέσσερα μπορεί να κάνεις φονικό"!
Δε τον άκουσε...
Καταδικάστηκε σε 20 χρόνια κάθειρξη.
Η απολογία του ήταν μια απ' τις πιο σύντομες στο κακουργιοδικείο:
"Οι πουτάνες! Για ένα πήδημα στέλνουν τον κόσμο στη φυλακή!
Ευτυχώς ξέρουν και κρύβονται αλλιώς δεν θα χωρούσαν οι φυλακές...
Οι πουτάνες! Πρώτα κάνουν τη ζημιά και μετά πέφτουν στα πόδια σου να τις σχωρέσεις"...

Πέμπτη 25 Σεπτεμβρίου 2014

"Ημερολόγιο λιποταξίας" (11) - Δεν ξεκολλάω απ' τ' Άβδυρα! Εδώ ανακάλυψα το φιλόσοφο-εαυτό μου...

Ο Δημόκριτος είχε εμμονή με το μέτρο!
Ούτε να στερείσαι, έλεγε, ούτε και να κυνηγάς την υπεραφθονία.
Αρκέσου σε όσα έχεις. Μη ζηλεύεις τους άλλους.
Δεν είναι καλό ούτε κι η απόλυτη εγκράτεια. Απόλαυσε και την ηδονή με ρέγουλο.
Τήρησε το νόμο του μέτρου ακόμα και στη μάθηση: μην προσπαθείς να τα γνωρίσεις όλα...
Ως εδώ ο Δημόκριτος μού είναι πολύ συμπαθής. Και νομίζω πως λίγο-πολύ τηρώ τις συμβουλές του.
Αλλά ο φίλος μας, όπως κι οι περισσότεροι φιλόσοφοι της εποχής του, δεν αρκούνταν σε κάποιες χρήσιμες ηθικές υποδείξεις.
Ήθελαν, σώνει και καλά, να ερμηνεύσουν τον κόσμο! Τη δημιουργία του σύμπαντος, τη σύσταση της ύλης, τις συνεχείς αλλαγές στη ζωή μας, 
Κι ας μην είχαν τα αναγκαία επιστημονικά δεδομένα. Κι ας τους έλλειπαν ακόμη και τα στοιχειώδη εποπτικά μέσα. Αυτό και μόνο τους καθιστά α-σόφους. Κατά τη γνώμη μου βέβαια...
Ο Δημόκριτος διατύπωσε τη λεγόμενη "ατομική θεωρία". Κι η επίσημη εθνοκαβλική βιβλιογραφία προσπαθεί να μας την παρουσιάσει ως μεγάλη "επιστημονική ανακάλυψη"!
Μέγα λάθος!
Το 'χουμε πει και το ξαναλέμε: οι αρχαίοι δεν ήταν φυσικοί επιστήμονες αλλά φυσικοί φιλόσοφοι! Υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στις δύο αυτές έννοιες.
Ο επιστήμονας παρατηρεί, κάνει υποθέσεις, τις οποίες επιβεβαιώνει (ή όχι) πειραματικά.
Ο φυσικός φιλόσοφος ναι μεν ξεκινάει κι αυτός από κάποιες εμπειρικές παρατηρήσεις, αλλά στη συνέχεια αφήνει ελεύθερη τη διαίσθηση και τη δημιουργική του φαντασία, δημιουργώντας "συστήματα" που δεν μπαίνει καν στον κόπο να επαληθεύει πειραματικά ή έστω ορθολογικά.
Την εποχή εκείνη σχεδόν ο κάθε μορφωμένος άνθρωπος, εκτός από ένα παχύ έντερο είχε και μια "φιλοσοφική κοσμοθεωρία" κι έβγαινε στη γύρα να βρει πρόθυμους οπαδούς...
Ο Δημόκριτος διατύπωσε την "ατομική" του θεωρία προσπαθώντας να συμβιβάσει τη διδασκαλία του Παρμενίδη και των Ελεατών φιλοσόφων με την εμπειρική πραγματικότητα.
Ο Παρμενίδης δίδασκε πως τα φαινόμενα απατούν. Πως τίποτα δεν κινείται και τίποτα δεν αλλάζει. Κι αυτό γιατί, κατά τη γνώμη του, δεν υπήρχε "κενό", δηλαδή ελεύθερος χώρος που να επιτρέπει την κίνηση.
Ο Λεύκιππος κι ο μαθητής του ο Δημόκριτος δίδασκαν πως "κενό" υπάρχει και πως αυτό τέμνει όλα τα όντα σε άπειρα, αόρατα και άτμητα κομμάτια, που τα ονόμασαν "άτομα"!
Με άλλα λόγια, η "ατομική θεωρία" του Δημόκριτου δεν είχε καμιά απολύτως επιστημονική διάσταση. Εντασσόταν, απλά, στη συνηθισμένη στην εποχή του τάση των φιλοσόφων να συνθέτουν τις αντίθετες απόψεις των προκατόχων τους...

Τρίτη 23 Σεπτεμβρίου 2014

Αυτοψυχανάλυση (Γ’) - Θέλω να χωρίζω!

Με πλευρίζει μια πόρνη.
Της αρνούμαι!
"Ποτέ μου δεν έχω πληρώσει για να κάνω σεξ", της λέω.
"Νομίζεις!", μου απαντάει...

Προσπαθώ να φανταστώ την τέλεια γυναίκα.
Καλόβολος χαρακτήρας σ' ένα πανέμορφο σώμα.
Εγκαταλείπω την προσπάθεια.
Η τελειότητα με απωθεί...

Καμιά φορά ονειρεύομαι μια γυναίκα
δυναμική κι απρόσιτη.
Την πολιορκώ επίμονα.
Όταν στο τέλος ενδίδει,
την απομυθοποιώ και την παρατάω...

Από παιδί η ευτυχία μ' ενοχοποιούσε.
Δεν με συγκινούσε η πριγκίπισσα των παραμυθιών.
Πάντα ερωτευόμουν την κακιά μάγισσα,
την ωραία, επιβλητική, άσπλαχνη και υπερόπτρια...

Πού άραγε βρίσκεται η ομορφιά της ζωής?
Στις αιθέριες μυθοπλασίες
ή στη γκρίζα πραγματικότητα?
Μόλις γνώρισα μια υπέροχη γυναίκα!
Προφανώς είναι στη φαντασία μου.
Αλλά δεν μπορεί να τα 'χει κανείς όλα...

Γνώρισα γυναίκες στο φέισ-μπουκ
ώσπου ήρθε η προσγειωμένη στιγμή
του πρώτου ραντεβού.
Η "ποιήτρια 30 ετών" κοντεύει τα 60.
Κι η "φοιτήτρια που λατρεύει τον Μπαχ"
μου θυμίζει Ζουγκλάκο...

Σηκώνω τους ώμους
σα μου μιλούν για το μέλλον.
Το μυστικό μου κρύβεται στο παρελθόν.
Μ' έχουν στοιχειώσει οι αναμνήσεις
κάποιων σαγηνευτικών ερωτικών σχέσεων.
Αρνούμαι να δεσμευτώ με γυναίκες
ισορροπημένες και γήινες.
Οι σκιές του παρελθόντος
σκοτεινιάζουν το παρόν.
Με στέλνουν πίσω στη μοναξιά μου...

Ο χρόνος κυλάει, οι σχέσεις φθείρονται,
ο έρωτας διαβρώνεται,
τσακίζεται πάνω στον ύφαλο της καθημερινότητας.
Μετά από μια μακροχρόνια σχέση διαπιστώνεις
πως η γυναίκα που κάποτε αγάπησες
δεν υπάρχει πλέον!
Μια άλλη, εντελώς διαφορετική, πήρε τη θέση της...

Όσο περνάει ο καιρός
όλα πάνε κατά διαόλου!
Ο μόνος που υπάρχει
είναι ο έρωτας δίχως ανταπόκριση.
Μόνο αυτός δεν σε εγκαταλείπει ποτέ!
Γι' αυτό κι εγώ
δεν θέλω να παντρευτώ!
Θέλω μόνο να χωρίζω...

Κυριακή 21 Σεπτεμβρίου 2014

"Ημερολόγιο λιποταξίας" (10) - Στα Άβδηρα τη βγάζω με μια φέτα καρπούζι τη μέρα...

Κοντά στην Ξάνθη, στις εκβολές του ποταμού Νέστου, αντικρίζω τον αρχαιολογικό χώρο των Αβδήρων.
Από δω κατάγονταν ο Πρωταγόρας κι ο Δημόκριτος.
Αν κι είμαι θαυμαστής των σοφιστών, απόψε η σκέψη μου κόλλησε στο Δημόκριτο.
Ήταν πλουσιόπαιδο αλλά κι ανήσυχο πνεύμα.
Την πατρική του περιουσία τη σπατάλησε, αλλά όχι στις γυναίκες και στα γλέντια. Το 'ριξε στα επιμορφωτικά ταξίδια! Αιθιοπία, Αίγυπτος, Βαβυλώνα, Περσία...
Κι εγώ κατά την Ασία κινάω, οπότε αισθάνομαι πως ακολουθώ λίγο τα χνάρια του...
Έχω ένα ακόμη κοινό με το Δημόκριτο: πέρασε κι εκείνος απ' την Αθήνα, αλλά παραδόξως κανένας δεν του 'δωσε σημασία.
Εγώ τα πάω ακόμα χειρότερα! Ζω στην Αθήνα 35 χρόνια και δεν προκάλεσα κανενός (και καμιάς, αλλά αυτό είν' ένα άλλο θέμα) το ενδιαφέρον...
Όλοι ξέρουμε το Δημόκριτο για την "ατομική" του θεωρία. Αλλά πολλοί λίγοι ξέρουν πως ο αρχαίος φίλος μας είχε αναπτύξει μια ολόκληρη ηθική φιλοσοφία.
Σκοπός της ζωής του ανθρώπου, έλεγε, είναι η ισορροπία, η ευτυχία, το γέλιο! 
Ο ίδιος προσπαθούσε να 'ναι πάντα με το χαμόγελο στα χείλη! Γι' αυτό και του κόλλησαν το παρατσούκλι "γελαδερός"!
Καμιά σχέση με τη χριστιανική διδασκαλία που μας προτρέπει σε διαρκή κλάψα για τις αμαρτίες μας, σε συνεχές πένθος, μνήμη θανάτου κι άλλες μαζοχιστικές αηδίες!. Ίσως γι' αυτό κι οι Χριστιανοί έκαιγαν τα βιβλία του, κι όχι γιατί τους ενοχλούσε δήθεν ο "υλισμός" του...
Το ύψιστο, λοιπόν, ιδεώδες του Δημόκριτου ήταν η ευτυχία κι η ευδαιμονία. Που όμως δεν είχε καμιά σχέση με τις υλικές απολαύσεις.
Όποιος κυνηγάει τις ηδονές, τα πλούτη και τη δόξα, έλεγε, χάνει το μέτρο, φεύγει το χαμόγελο απ' τα χείλη του, ζει στην αγωνία και στο άγχος, είναι δυστυχισμένος...
Ο Δημόκριτος μάς δίνει δυο πολύτιμες συμβουλές: α) να μοχθούμε μόνο για τα αναγκαία, και β) τα αναγκαία είναι ελάχιστα!
Συμφωνώ απολύτως!
Έβλεπα πριν λίγους μήνες τους ανθρώπους να αγχώνονται για τις καλοκαιρινές τους διακοπές. 
'Ενιωθαν δυστυχισμένοι που δεν είχαν λεφτά να ταξιδέψουν σε μέρη εξωτικά, να κλείσουν δωμάτια σε ακριβά ξενοδοχεία, να τις περάσουν σε οργανωμένες παραλίες...
Τι αυταπάτη!
Οι καλοκαιρινές διακοπές είναι το πιο φτηνό πράγμα στον κόσμο!
Το μόνο που χρειάζονται είναι δυο λίτρα νερό τη μέρα, μισό καρπούζι κι ένα σουβλάκι...

Πέμπτη 18 Σεπτεμβρίου 2014

Ζωή χωρίς γυναίκες, δρόμος χωρίς πανδοχεία...

Για ν' αντέξει ένα ζευγάρι
τη φθορά του χρόνου
πρέπει ν' αναπτύξει την ίδια τρέλα!
"Γιατρέ, η κοπέλα μου νομίζει πως είναι κότα!".
"Και γιατί δεν την πας στο Ψυχιατρείο?".
"Δεν μπορώ, χρειάζομαι τ' αυγά της!"...

Η Μαρίνα δεν συμμερίζεται 
τις κοινωνικές μου ευαισθησίες.
"Δεν μπορώ να ενδιαφερθώ για την πολιτική,
είμαι πολύ εγωκεντρικό άτομο"...

Η Άννα είναι πολιτικά στρατευμένη.
Θέλει να ξεχάσει,
να ξεφύγει απ' τον εαυτό της,
ν' αντιμετωπίσει τις δυσκολίες της
με απρόσωπες έννοιες...
"Άσε λίγο κορίτσι μου την ανθρωπότητα
και βάλε λίγη τάξη στη ζωούλα σου!"...

Η Ζωή ζει σε συνθήκες απόλυτης φτώχειας.
Κατά κάποιο τρόπο είν' τυχερή.
Όποιος πεινάει 
δεν έχει υπαρξιακές αγωνίες.
Στο Μπρούκλιν δεν αυτοκτονούν οι άνθρωποι!
Είναι πολύ δυστυχισμένοι για να το κάνουν...

Η Νίκη με θεωρεί μεγάλο συντηρίκλα!
"Είσαι εχθρικός σε κάθε αλλαγή
τα τελευταία 100 χρόνια", μου λέει.
"Απ' την εποχή του Αδάμ!", τη διορθώνω...

Η Βάσω είναι ρεαλίστρια.
Θεωρεί τη φύση πολύ εχθρική.
"Τα έντομα τρώνε φύλλα,
τα πουλιά τρώνε τα έντομα
κι εμείς τα πουλιά!
Η φύση είναι ένα αχανές εστιατόριο!"...

Η Γωγώ είναι θρησκόληπτη.
Νομίζω πως με το Θεό ασχολούνται
όσοι αρνούνται να αποδεχτούν την πραγματικότητα.
Τόσοι άγιοι προσπάθησαν 
ν' αποδείξουν την ύπαρξη του Θεού.
Εμένα νομίζω πως μου εμφανίστηκε
την πρώτη φορά που είδα το κωλαράκι της Γωγώς...

Η Μαρία θέλει ν' αποκλείσει απ' τη ζωή της
κάθε απρόβλεπτο!
Τρέμει ό,τι ανατρέπει τις ισορροπίες της.
"Δεν υπάρχουν καλά νέα, μόνο κακά!", επιμένει.
Σοκάρεται κάθε φορά που διαπιστώνει
πως δεν ελέγχει τη ζωή της.
Είναι λιγομίλητη.
"Η φύση είναι άφωνη", μου λέει.
"Το πέρασμα στο λόγο,
μας έχει καταδικάσει στο ψέμα!"...