Μεγάλοι καθημερινοί δάσκαλοι της ζωής μου (Α' - Βρες τον σπόρο του καλού στην αναποδιά!)

 

Ύστερα από 28 χρόνια στο κουρμπέτι, ήρθε η ώρα να κάνω κι εγώ τη μεγάλη γκέλα στην επαγγελματική μου καριέρα. Μιλάμε τώρα για ένα τραγικό λάθος, που σε καμία δεν συγχωρείται για την εμπειρία και την καπατσωσύνη μου. 

Και συνέβη εις βάρος του καλύτερου, μεγαλύτερου και φανατικότερου πελάτη μου!

Ο τύπος αυτός είναι επιχειρηματίας αυτοδημιούργητος, γύρω στα 60, απόλυτα κωλοπετσωμένος, που δεν μασάει ούτε κωλώνει πουθενά. Πραγματικός οδοστρωτήρας. Και πολύ λεφτάς. Και ταυτόχρονα κουβαρντάς και ανοιχτόμυαλος.

Δεν προσπάθησα να κουκουλώσω τη μαλακία μου. Αμέσως του τηλεφώνησα και κλείσαμε ραντεβού σπίτι του. Είμαι απ' τους ελάχιστους που έχω το ελεύθερο να τον επισκέπτομαι στο μικρό εξωχικό παλατάκι του.

Κάτσαμε στο σαλόνι, βάλαμε ποτάκια και μπήκα αμέσως στο ψητό. Άρχισα να του εξηγώ πώς και πόσο θάλασσα τα έκανα. Μιλάμε για ζημιά πολλών μηδενικών! 

Εκείνος όση ώρα μιλούσα κάπνιζε το πουράκι του και κάπου-κάπου έκανε σύντομες διευκρινιστικές ερωτήσεις. Όταν τλελειωσα έπεσε σιωπή. Φυσικά περίμενα να πέσει και το τσεκούρι. Η επαγγελματική μου καριέρα κινδύνευε. Γιατί σίγουρα θα μαθευόταν ευρύτερα το λάθος μου κι η φήμη μου θα καταρακωνόταν.

Μείναμε έτσι αμίλητοι για κανά δεκάλεπτο. Ο τυπάς ξαφνικά σβήνει το πούρο, με κοιτάζει κατευθείαν στα μάτια και λέει... "Υπέροχη εξέλιξη Ψόνθο"!

Μένω παυλόπουλος. Εδώ μπορεί να έχασε και μύρια ο άνθρωπος και το λέει "υπέροχη εξέλιξη"? Μήπως είχε τρελαθεί εντελώς?

Αλλά εκείνος το επανέλαβε πιο αποφασιστικά. "Είναι πραγματικά υπέροχη εξέλιψη Ψόνθο. Άσε με να σου εξηγήσω"! 

Εγώ ήμουν τόσο σοκαρισμένος που σχεδόν έχασα τη μιλιά μου.

Ο μάγκας το κατάλαβε και έβαλε τα γέλια. "Όση ώρα σε άκουγα", μου λέει, "σκεφτόμουν πώς αυτή τη μεγάλη μαλακία μπορούμε να την εκμεταλλευτούμε και να βγάλουμε και κέρδος από πάνω!". 

Κι όντως, άρχισε να μου εξηγεί λεπτομερώς τις κινήσεις που έπρεπε να κάνουμε για να φέρουμε τούμπα την κατάσταση.

Ας είναι καλά ο άνθρωπος. Μου έδωσε ένα απ' τα καλύτερα μαθήματα στη ζωή μου. Αν γίνει η στραβή, δεν έχει νόημα να θυμώνεις, να απελπίζεσαι ή να ξεσπάς στους άλλους. Απλά, ψάξε βρες τον σπόρο του καλού μέσα στην αναποδιά.

"Φιλοσοφικό ημερολόγιο κλεισούρας"! (KΗ’ - O φιλόσοφος που έβαλε τα γυαλιά στον Ιησού!)

 

Κάπου στα Ευαγγέλια διαβάζουμε μια παρότρυνση του Ιησού όταν απαντάμε να μην πολυλογούμε, να μην αρχίζουμε τις σοφιστίες και να μην ρίχνουμε την μπάλα στην εξέδρα, αλλά να απαντάμε με ένα απλό "ναι" ή "όχι"!
Υποτίθεται πως αυτή η εντολή αποβλέπει στο να μας απομακρύνει απ' την πονηριά και την υποκρισία και να μας εθίσει στην ευθύτητα, στην ειλικρίνεια και στην ντομπροσύνη.
Προσωπικά έχω πολλές αμφιβολίες αν τη φράση αυτή την είπε όντως ο Ιησούς ή την πρόσθεσαν πολύ αργότερα αυτοί που επεξεργάστηκαν και έδωσαν την τελική μορφή στα Ευαγγέλια όπως σώζονται μέχρι σήμερα. 

Γιατί ο Ιησούς, όταν προσπαθούσαν να τον παγιδεύσουν με ερωτήσεις οι Γραμματείς, Φαρισαίοι και Σαδουκαίοι, κάθε άλλο παρά απαντούσε με ένα "ναι" ή όχι". Αντίθετα, σαν κανονικός Μαραντόνα, έκανε του κόσμου τις ντρίπλες για να αποφύγει τον σκόπελο. Αλλά κι όταν ο Πιλάτος τον ρώτησε αν όντως είναι Βασιλιάς των Ιουδαίων, δεν απάντησε μονολέκτικά με "ναι" ή "όχι", αλλά με τη φράση "συ είπας"!
Κακά τα ψέματα. Η ζωή και η πραγματικότητα δεν είναι τόσο απλή ώστε να μας καλύπτει μια απάντηση με "ναι" ή "όχι". Αυτό το γνώριζαν οι άνθρωποι πολλούς αιώνες πριν τον Ιησού. Και κάτι τέτοια ζητήματα τα είχαν λύσει. Άσχετο αν το αγνοούσαν οι τελικοί σντάκτες των Ευαγγελιών.
Στις φιλοσοφικές και ρητορικές σχολές της αρχαίας Αθήνας κάτι τέτοια ζητήματα ήταν "ψωμοτύρι". Π.χ. γύρω στο 300 π.Χ. ένας πονηρός είχε ρωτήσει τον Μενέδημο αν ήταν αλήθεια πως την προηγούμενη μέρα είχε πάψει να δέρνει τον πατέρα του. Και τον δέσμευσε να απαντήσει μόνο με "ναι" ή "όχι".
Αλλά ο Μενέδημος ήταν γατόνι και αμέσως κατάλαβε την παγίδα. Πως είτε απαντούσε "ναι" είτε "όχι" θα ήταν χαμένος. Γιατί αν έλεγε "ναι", θα ομολογούσε πως όντως ως τότε έδερνε τον πατέρα του. Κι αν απαντούσε "όχι" ήταν σα να έλεγε πως εξακολουθεί να τον δέρνει!
Οπότε, αρνήθηκε να παίξει το παιχνίδι του συνομιλητή του και να πέσει στην καλοστημένη παγίδα. Δεν απάντησε με "ναι" ή "όχι", αλλά τον αποστόμωσε λέγοντας πως "ούτε τον έδερνα, ούτε έπαψα να τον δέρνω"! Κι έτσι τον έστειλε για τσάι...
Στο μεταξύ το ένα λοκ-ντάουν διαδέχεται το άλλο. Έχουμε πράγματι κουραστεί. Κυρίως ψυχολογικά. Κι εγώ βαρέθηκα να κρατάω "Φιλοσοφικό ημερολόγιο κλεισούρας" δυο μήνες τώρα και πάμε και για τρίτο. Οπότε αποφάσισα ν' αλλάξω θεματολογία...

"Φιλοσοφικό ημερολόγιο κλεισούρας"! (KΖ’ - Οι τελευταίοι Σοφοί της Αθήνας!)

 

Μου φαίνεται πως λάλησα κανονικά. Αρχίζει να μου πέφτει βαρύ το λοκ-ντάουν. Έφτασα σε τέτοιο σημείο που μόλις χθες άρχισα να διαβάζω ένα απ' τα πιο "βαριά" και δυσνόητα φιλοσοφικά βιβλία όλων των εποχών. Έχει τίτλο "Απορίαι και λύσεις περί των πρώτων αρχών". 

Το έγραψε ο Δαμάσκιος του ήταν ο τελευταίος διευθυντής-σχολάρχης της Πλατωνικής Ακαδημίας Αθηνών. Αυτός τη διοικούσε το 529 μ.Χ. όταν ο Ιουστινιανός εξέδοσε το διάταγμα που έβαζε λουκέτο στην ιστορική αυτή σχολή που λειτουργούσε απ' το 387 π.Χ. και την είχε ιδρύσει ο Πλάτωνας.

Η Πλατωνική Σχολή στα 900 περίπου χρόνια της αδιάκοπης λειτουργίας της πέρασε από πολλές φάσεις. Περίπου 100 χρόνια μετά τον θάνατο του Πλάτωνα έγινε "σκεπτικιστική", αργότερα "εκλεκτική" και στο τέλος "νεοπλατωνική". Η έδρα της είχε προ πολλού μεταφερθεί απ' την Ακαδημία σε άλλα σημεία της Αθήνας. Με τελευταίο κάτω απ' την Ακρόπολη, μάλλον κοντά στο αρχαίο θέατρο του Διονύσου.

Ο καημένος ο Δαμάσκιος έζησε σε άγριες εποχές. Ο χριστιανισμός είχε πλέον απόλυτα κυριαρχήσει σε όλη τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Η εθνική λατρεία είχε απαγορευτεί, οι αρχαίοι ναοί είχαν καταστραφεί ή εγκαταληφθεί και η φιλοσοφική σκέψη είχε παρακμάσει. 

Ο ανατολίτικος μυστικισμός και η αντιορθολογική μεταφυσική είχαν διαυρώσει τη φιλοσοφική σκέψη. Δύσκολα ξεχώριζες τον φιλόσοφο απ' τον μάγο ή τον τσαρλατάνο αστρολόγο.

Αλλά ο Δαμάσκιος έδωσε τον δικό του αγώνα να διακόψει αυτή την παρακμή. Λένε πως παρήγαγε και πρωτότυπη φιλοσοφική σκέψη. Αυτό δεν μπόρεσα ακόμα να το διακρίνω. Αλλά σίγουρα προσπάθησε να ανασυνθέσει την επιστημονική ανάλυση, τη φιλοσοφική ερμηνεία και τη θεολογική προοπτική.

Ίσως αυτή η προσπάθεια ανανέωσης της αρχαίας φιλοσοφίας θορύβησε τους Χριστιανούς. Δεν έχουμε σχετική πληροφορία, αλλά πιστεύω πως ο χριστιανός επίσκοπος Αθηνών έκανε επίσημη καταγγελία της Σχολής και ενεργοποίησε τη διαδικασία έκδοσης του αυτοκρατορικού διατάγματος το 529 μ.Χ. Δεν μπορώ να εξηγήσω γιατί επί δύο σχεδόν αιώνες οι αυτοκράτορες ανέχονταν τη λειτουργία της Σχολής και ξαφνικά αποφάσισαν να την κλείσουν.

Πάντως ο Δαμάσκιος με άλλους έξι φιλοσόφους-καθηγητές της Σχολής κατέφυγε στην αυλή του Πέρση Βασιλιά. Τραγική ειρωνεία. Οι τελευταίοι Αθηναίοι φιλόσοφοι ζήτησαν προστασία στον μεγάλο εχθρό της πόλης τους. Αλλά η Περσία ήταν τότε ο τόπος που κατέφευγαν οι διωκόμενοι απ' το ρωμαϊκό κράτος. Εκεί είχαν βρει άσυλο και οι χριστιανοί-Νεστοριανοί που δεν είχαν δεχθεί τα επίσημα-κρατικά θρησκευτικά δόγματα.

Όμως ούτε στη Κτησιφώντα μπόρεσαν να στεριώσουν οι επτά τελευταίοι Έλληνες φιλόσοφοι. Γιατί δεν βρήκαν κάποιον χαρισματικό βασιλιά, όπως ήταν ο αρχαίος Κύρος ή ο πιο πρόσφατος Χοσρόης. Γρήγορα νοστάλγησαν τα πλατάνια και τα ιερά άλση της Αθήνας. 

Ο Μεγάλος Βασιλέας τούς έδωσε την άδεια να επιστρέψουν. Και φρόντισε να τους προστατεύσει με μια Διεθνή, θα λέγαμε σήμερα, Σύμβαση. Το 533 μ.Χ. υπέγραψε Συνθήκη Ειρήνης με τον Ιουστινιανό, και με ειδικό όρο οι επτά σοφοί μπόρεσαν να επιστρέψουν με ασφάλεια στην πατριδα τους.

Βολτούλα στα κλεισμένα στέκια μου... (Β')

 

Βολτούλα στα κλεισμένα στέκια μου... (Α')

 

"Φιλοσοφικό ημερολόγιο κλεισούρας"! (ΚΣΤ’ - Καφεδάκι με τον Μοντεσκιέ και τον Βολταίρο!)

 

Τώρα στην κλεισούρα, όπως και να το κάνουμε, κάποια βιβλία παραπάνω θα τα διαβάσουμε. Σήμερα αποφάσισα να διαβάσω ένα απ' αυτά που τα είχα για χρόνια αφήσει ξεχασμένα στο ράφι. Το έγραψε ο Μοντεσκιέ γύρω στα 1720, λέγεται "Περσικές Επιστολές" και είναι κατά βάση σατυρικό. Παραθέτει με χιουμοριστικό τρόπο τις εντυπώσεις δύο Περσών που βρέθηκαν στο Παρίσι του 18ου αιώνα.

Οι Πέρσες, π.χ., μαθημένοι από τα χαρέμια και τους ευνούχους της πατρίδας τους, εντυπωσιάζονται με την ενδυμασία των Γάλλων. "Εδώ οι άντρες φοράνε παντελόνια και οι γυναίκες φουστάνια, ενώ στη χώρα μας ισχύει το αντίστροφο", λένε.

Επίσης βλέπουν τον Πάπα σαν Μεγάλο Μάγο. "Αυτός κάνει τα τρία ένα και το κρασόψωμο σώμα και αίμα"! Κάποτε με κάτι τέτοια γελούσε ο κόσμος...

Ο Μοντεσκιέ, βέβαια, είναι γνωστός για το έργο του το "Πνεύμα των Νόμων". Σε αυτό κάνει συγκεκριμένες προτάσεις για την αντιμετώπιση του δεσποτισμού. Με σημαντικότερη τη διάκριση των εξουσιών σε εκτελεστική, νομοθετική και δικαστική. Έτσι, βάζει τη μια εξουσία να ελέγχει την άλλη και τις αποδυναμώνει.

Αυτό το κόλπο το εφαρμόζω καθημερινά, για την αντιμετώπιση μικροδυσκολιών. Να ένα παράδειγμα. 

Με έχει ήδη κόψει η πείνα. Αν ήμουν χριστιανός θα έλεγα πως μου επιτίθεται με σφοδρότητα το δαιμόνιο της κοιλιοδουλίας! Θέλω να φάω το καταπέτασμα, που λένε. Αλλά τι κάνω ο πονηρός? Ακολουθώ σύστημα-Μοντεσκιέ! Επιστρατεύω ένα αντίθετο δαιμόνιο για να εξουδετερώσω το πρώτο. Φωνάζω το δαιμόνιο της τεμπελιάς, που με κυριεύει και βαριέμαι όχι μόνο να μαγειρέψω αλλά και να παραγγείλω απ' έξω, κι έτσι γλιτώνω.

Αλλά μια και μιλάμε για Γάλλους φιλοσόφους ας πούμε δυο λογάκια και για τον Βολταίρο. 

Αυτός ήταν ορκισμένος εχθρός της εκκλησίας και του ιερατείου της. Και δεν αποδεχόταν αρκετά δόγματα της θρησκείας όπως την ύπαρξη της κολάσεως και τη θεότητα του Ιησού. Οι παπάδες είχαν λυσάξει μαζί του και ήθελαν να πείσουν τον κόσμο πως λίγο πριν πεθάνει ο Βολταίρος μετανόησε και τους ζήτησε συγγνώμη. Κυκλοφορούν σχετικά πολλά ανέκδοτα. 

Σύμφωνα με ένα, κάποιος καθολικός ιερέας είχε σταθεί δίπλα στο αυτί του μελλοθάνατου και προσπαθούσε να του υποβάλει ψυθιριστά ομολογία πίστης στη θεία φύση του Ιησού. Αλλά ο Βολταίρος τον αποστόμωσε: "Για όνομα του Θαού, κύριε, πάψτε να μου μιλάτε γι' αυτόν τον άνθρωπο κι αφήστε με να πεθάνω ήσυχος"!

Μια άλλη ιστορία που κατασκεύασε το ιερατείο ήταν και η εξής: λίγες στιγμές πριν πεθάνει, είδε τη φωτιά του λυχναριού δίπλα του να φουντώνει. Και φώναξε... "Τι? Από τώρα οι φλόγες?". 

Με έναν σμπάρο δυο τριγόνια οι παπάδες. Με αυτή τη φανταστική ιστορία αφενός "αποδεικνύουν" πως τελικά ο Βολταίρος πίστεψε στην Κόλαση, και αφετέρου πήγε στην Κόλαση λόγω τις αντιθρησκευτικής του στάσης...

"Φιλοσοφικό ημερολόγιο κλεισούρας"! (KΕ’ - Η Ζωή είναι και θέλει παιχνίδι!)

 

Κάποια πρωτοχρονιά, πριν πολλά χρόνια, συνειδητοποίησα πως παραείχα πάρει σοβαρά τη ζωή. Και τον εαυτό μου. Κι αποφάσισα να στρίψω το τιμόνι ανάποδα. 

Είδα τη ζωή σαν ένα παιχνίδι. Και τον εαυτό μου σαν ανέκδοτο. Και κάπως έτσι κατάφερα να ισορροπήσω. Και να τη βγάλω σχετικά καθαρή ως τα σήμερα. Χωρίς ψυχοφάρμακα και τα σχετικά...

Από τότε βλέπω τη ζωή αποκλειστικά σαν αυτό που είναι. Δηλαδή σαν ένα παιδικό παιχνίδι. Που όταν τερματίζεις μια πίστα, περνάς αυτόματα στην επόμενη. Και πάει κορδόνι το πράμα μέχρι που θα αποχαιρετήσουμε οριστικά τον μάταιο τούτον κόσμο...

Κάθε παραμονή πρωτοχρονιάς, την ώρα που οι άλλοι ξεσαλώνουν ή πέφτουν σε κατάθλιψη κάνοντας απολογισμούς έτους, εγώ σχεδιάζω το παιχνίδι που θα παίξω τη χρονιά που έρχεται. Προσπαθώ να φανταστώ ένα παιχνίδι που θα είναι ταυτόχρονα και διασκεδαστικό και ωφέλιμο. Που θα με ψυχαγωγεί και θα με εξελίσσει...

Δεν θα σας πω τα παιχνίδια που έπαιξα τα προηγούμενα χρόνια. Ίσως το κάνω μια άλλη φορά αλλά όχι σήμερα. Τώρα θα σας αποκαλύψω το παιχνίδι που αποφάσισα να παίξω το 2021. 

Όλοι έχουμε ακούσει τους "ειδικούς της ευτυχίας" να λένε πως πρέπει να ζούμε την κάθε μέρα σαν να είναι η τελευταία της ζωής μας. Το έκανα κι αυτό, αλλά δεν δούλεψε. 

Και πώς να δουλέψει ρε φίλε αν ζεις λες και θα πεθάνεις σε λίγες ώρες? Τι ουσιαστικό κίνητρο σου δίνει μια τέτοια μπαρούφα. Απλά σε οδηγεί σε παραίτηση και παράλυση. Ποιος θα προσπαθήσει να γίνει καλύτερος αν ξέρει πως σε λίγες ώρες "φεύγει"?

Οπότε σκέφτηκα να εφαρμόσω μια παραλλαγή. Δεν θα ζω σα να είναι η τελευταία μέρα της ζωής μου. Αλλά θα προσπαθήσω να φέρομαι στους άλλους σαν να ξέρω (μόνο εγώ) πως αυτοί θα πεθάνουν στις 12 τα μεσάνυχτα της ίδιας μέρας. 

Ξέρω, ακούγεται κάπως μακάβριο. Αλλά για σκεφτείτε το λίγο καλύτερα. Όταν συναντώ κάποιον φίλο, συγγενή, συνάδελφο, γνωστό ή άγνωστο, ακόμα και εχθρό, θα τον αντιμετωπίζω σα να ήταν η τελευταία μέρα της ζωής του. Κι όταν ξέρεις πως ο άλλος όπου να 'ναι πεθαίνει, υπάρχει περίπτωση να κάτσεις να τσακωθείς μαζί του? 

Δεν υπάρχει τέτοια περίπτωση. Αντίθετα θα είσαι όλο αγάπες, κατανόηση, συμπόνια, φροντίδα και καλοσύνη!

Και σας κάνω τώρα το κρίσιμο ερώτημα. Αν συμπεριφερόμαστε στους άλλους με τον τρόπο αυτό, πώς φαντάζεστε πως θα αντιδρούσαν κι εκείνοι? 

Το 98% θα ανταπέδιδε με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Κι έτσι, σχεδόν ως δια μαγείας, οι ζωές μας θα άλλαζαν προς το πολύ καλύτερο. Μπάρμπα-κόλπο, που θα 'λεγαν και τα στρουμφάκια!

Αυτό λοιπόν το παιχνίδι αποφάσισα να παίξω το 2021. Εκεί έξω υπάρχει τόσος κόσμος που έχει ανάγκη να αισθανθεί κάποιος. Να νιώσει πως είναι αποδεκτός, αγαπητός και σημαντικός. Γιατί να μην του δώσω εγώ αυτή την ικανοποίηση? Θα μου στοιχίσει τίποτα?

Γουστάρω παιχνίδι. 

Σίγουρα θα το διασκεδάσω. Ίσως να αιφνιδιάσω πολλούς. Αλλά έτσι είναι τα ωραία παιχνίδια. Απρόβλεπτα και ανατρεπτικά. Για να δούμε...